जीवे दया नाटके -- चतुर्थोऽङ्कः -- सनातनरूपयोः संवादः

(4)

चतुर्थोऽङ्कः

सनातनरूपयोः संवादः

सनातनगोस्वामी (श्रीरूपस्य कुटीरमुपक्रम्य उच्चैराह्वयन् ) – अत्र कोऽप्यस्ति वा ?

रूपः (जपमालां हस्ते धृत्वा कुटिरात् निष्काश्य) – भोः प्रभो ! सर्वं कुशलं भवति किम्? कुत आगतोऽसि । किंप्रयोजनमत्र भवदागमनम्?

सनातनः – गोवर्धनादागतोऽस्मि । त्वां च अनुपमतनयं जीवमपि द्रष्टुमैच्छम्।

रूपः – जीवो नास्त्यत्र ।

सनातनः – कथं तत् ? स भक्तिरसामृतसिन्धोः संशोधनकार्ये त्वया नियुक्त आसीत्, न वा ?

रूपः – अथ किम् । तस्य अनुपस्थितौ सिन्धुः स्थगितोऽभवत् । ऊर्मिमात्रं न स्पन्दते ।

सनातनः – ततो लिखनं स्थगितम् ?

रूपः – अथ किम् । जीवं विना मम लिखनमपि निर्जीवमभवत् ।

सनातनः – एतदर्थं त्वं समवसन्न इव दृश्यसे | अहमपि तं न दृष्ट्वा दुःखी अभवम् । कथं जीवो नात्र ?

रूपः – शिक्षादण्डनाय तं निरवासयम्। स वैष्णवसदाचारे अनभिज्ञः । स वैष्णवोचितदैन्यं न जानाति । इदानीमपि तस्य पण्डिताभिमानः प्रबलतरो वर्तते । किन्तु तं विना मम व्रजवासः शून्य इवास्ति।

सनातनः – आहा ! सोऽपि अत्यन्तदुःखी भविष्यति। परदुःखदुःखित्वं त्वयि न वर्तते ?

रूपः – तस्य विच्छेददुःखमहमपि सोढुं न शक्नोमि ।

सनातनः – चैतन्यस्य धर्मो जीवे दया इति ख्यातः । तदर्थं आवां पुस्तकानि रचयावः । अस्मिन् कार्ये जीवस्य भूमिका अत्यन्त गुरुत्वपूर्णा। तं विना तत् कार्यस्य पूर्णता न सम्भविष्यति। । अत एव सर्वजीवानां दयार्थं आवयोर्जीवको दयनीयः । केवलं जीवदयाद्वारेण जीवे दया सम्भविष्यति । तं ग्रन्थरचना संशोधनादिकार्ये नियोजय सर्वभूतेषु भवान् दयावान् ।

रूपः – प्रभो ! भवान् युक्तं वदति। इदानीं किं करिष्ये ?  स कुत्रागच्छत् ? तत् केनापि न ज्ञातम्। कुत्र गत्वा स प्राप्यते ?

सनातनः – राधाकृष्णचरणयोः प्रार्थयामि। अस्माकं प्रियः भ्रातुष्पुत्रः चैतन्यमहाप्रभोः प्रेमधर्मं प्रचारयितुं अवतीर्णः। सोऽवश्यं मार्गितव्यः । हा व्रजदेवि राधे  अस्माकं भ्रातुष्पुत्रः तव प्रियसेवको भवति। कृपया तस्य दिशं दर्शय।  (इति निर्गच्छति।)

इति जीवे दया नाटके “सनातनरूपयोः संवादः” इति चतुर्थोऽङ्कः समाप्तः ।